'In je eentje kun je maar zoveel, met elkaar daarentegen veel en veel meer!'

Nederland heeft een nieuw, tijdelijk fonds voor de culturele sector: Kickstart Cultuurfonds. Vanuit het fonds werd in 2020 al 16 miljoen euro beschikbaar gesteld voor theaterproducties, tentoonstellingen en concerten in de anderhalvemeter-samenleving. In 2021 is dit 23 miljoen euro geweest. Het tijdelijke fonds is het resultaat van een samenwerkingsverband van de VriendenLoterij, VSBfonds, Prins Bernhard Cultuurfonds, VandenEnde Foundation, Stichting Droom en Daad, Ammodo, Fonds 21, Stichting Zadelhoff Cultuur Fonds, Fonds 1818, Stichting Elise Mathilde Fonds, Elisabeth Strouven Fonds, de Gravin van Bylandt Stichting, Stichting Zabawas en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Aan het woord is Jaap Funnekotter, voorzitter van Stichting Zabawas. Hij vertelt over de nut en noodzaak van samenwerking onder fondsen, in de breedste zin van het woord.

Hoe is het Kickstart Cultuurfonds tot stand gekomen? ‘In 2020 had corona toegeslagen. Toen hebben we als bestuur in feite al een eerste noodmaatregel genomen. Alle gemaakte kosten van toegekende donaties die nog niet geeffectueerd waren, mochten gedeclareerd worden. Tegelijkertijd kreeg ik vanuit ons secretariaat een telefoontje van de VriendenLoterij. Zij hadden samen met het Prins Bernard Cultuurfonds en de VandenEnde Foundation de koppen bij elkaar gestoken. Zouden we niet met een aantal samenwerkende fondsen iets kunnen betekenen voor de cultuursector die inmiddels financieel al behoorlijk in de problemen was geraakt? En dan specifiek voor diegenen die niet vielen onder de al toegezegde overheidssteun. Daar zaten namelijk een aantal randvoorwaarden aan. Een aantal vrije producenten en musea kwamen daar niet voor in aanmerking.‘

‘Dus eerder genoemde fondsen zijn een aantal bekende adressen langs gegaan, waaronder ons familiefonds, en als oude bekenden raakten wij met elkaar in gesprek. Het zou gaan om een tijdelijk noodfonds wat met name was gericht op de verlichting van de problematiek bij de cultuursector en met name ook gericht op het nemen van maatregelen waardoor, ondanks corona, toch producties uitgerold konden worden. Denk dan aan bijvoorbeeld het creëren van corona-proof maatregelen in infrastructuur. We hebben hier als Zabawas heel snel een besluit over genomen en hebben ingestemd om aan dit initiatief deel te nemen. Wij vonden het een uitstekend idee. We hebben een stevige donatie gegeven en waren aanwezig bij de kick-off in het Diligentia theater.’

‘Eind vorig jaar kregen we het signaal en de vraag of we nog een ronde wilde meedoen omdat de effecten van corona veel langer bleven voortduren dan verwacht. Daar hebben we iets langer over nagedacht. Toen hebben we besloten dat we dit initiatief wel zo belangrijk vonden dat we ook voor een tweede ronde zijn ingestapt. Dat betekent dat we nog meer projecten hebben kunnen ondersteunen en een aantal maanden geleden was de slotbijeenkomst. Er was mij toen gevraagd om tijdens deze afsluitende bijeenkomst in het panel te delen waarom wij als familiefonds hadden besloten om deel te nemen aan dit bijzondere initiatief. Dat deed ik vanzelfsprekend graag.’

‘Als typisch familiefonds leveren we graag onze bijdrage. We werken ook graag samen. Onder meer om dit soort prachtige initiatieven tot stand te laten komen! Dat is ook een van de redenen waarom we lid zijn geworden van de FIN. Het is belangrijk om aangesloten te zijn bij een brancheorganisatie.

'Immers, met elkaar bereik je meer dan alleen!’

Wat is in uw opinie de meerwaarde van het lidmaatschap van de FIN? ‘Dan ga ik even terug naar het verleden, naar 2004, toen ons fonds werd opgericht. Er was toen betrekkelijk weinig regelgeving waar je als fonds door werd geraakt. De overheid heeft de afgelopen jaren steeds meer administratieve lastendruk en regelgeving op de vermogensfondsen gelegd. Elk fonds wordt hierdoor geraakt en die druk is zo groot dat deze eigenlijk niet meer op je eentje te handelen is.'

'Wanneer je als fonds aangesloten bent bij een brancheorganisatie die onze belangen bij politiek en overheid behartigd, kun je wat bereiken. We willen onze tijd en geld geven aan de mensen die onze hulp hard nodig hebben. De FIN behartigt onze belangen en hoe meer fondsen lid zijn van de FIN hoe groter onze stem is bij de overheid. That simple!’

Heeft u suggesties hoe we de samenwerking onder onze leden kunnen intensiveren? Gezamenlijk optrekken in technische afhandeling van aanvragen ‘Elk fonds heeft een eigen karakter, dus op beleidsmatig niveau zie ik daar niet direct concrete aansluitingspunten. Daarvoor is de leden-populatie te divers. Maar op logistiek niveau zie ik wel mogelijkheden om voordelen te behalen. Bijvoorbeeld bij het technische gedeelte van het verwerken van aanvragen. Dat is een behoorlijke (digitale) papierwinkel. Wanneer je als klein fonds de samenwerking kunt opzoeken met fondsen die over een professioneel secretariaat beschikken waar het aanvraagproces al digitaal wordt verwerkt, dan zou je hen daarmee flink kunnen ontlasten.’

Co-financiering ‘Een andere vorm van samenwerking onder de leden zou co-financiering zijn. Ik denk dat 95% van onze aanvragen co-financiering betreft. We houden bij het beoordelen van de projectaanvragen ook zeker rekening mee wie van onze collega-fondsen als co-financier optreedt. Dat is een tendens die al bestond, maar veel concreter vorm heeft gekregen in deze tijden van crisis. Ik geloof heel sterk in de kracht van co-financiering en denk dat onze leden elkaar daar steeds meer in gaan vinden. Ik vind dat de FIN hier een rol van intermediair zou kunnen vervullen. Zodat fondsen met die wederzijdse behoefte elkaar gemakkelijk kunnen vinden, opdat we hen op deze manier kunnen ontzorgen.’

Wat zou u onze leden nog mee willen geven?Deel de voordelen van het lidmaatschap met je collega-fondsen die nog niet lid zijn! Hoe groter wij als FIN worden, hoe beter onze sector wordt vertegenwoordigd en hoe groter onze vinger in de pap is tijdens de gesprekken op de verschillende overheidstafels. Uiteindelijk profiteren wij daar als fonds van!

Jaap Funnekotter, voorzitter Stichting Zabawas